ATB Meclisi’nde açıklanan verilere göre Antalya’da şirketler kapanıyor, borçlar artıyor, protestolu senet ve karşılıksız çek tutarı ülke ortalamasının çok üstünde. Ancak ülkede ihracat düşerken Antalya’dan ihracat yükselmiş, yağışlar sayesinde tarımda bereketli bir yıl bekleniyor.
Antalya Ticaret Borsası (ATB) Meclisi’nin nisan ayı toplantısı, Meclis Başkanı Erdoğan Ekinci yönetiminde yapıldı. ATB merkezindeki toplantıda, önce yönetimin bir aylık faaliyeti hakkında üyeler bilgilendirildi.
Arkasından ATB Başkanı Ali Çandır kapsamlı bir ekonomi değerlendirmesi yaptı. Küresel sorunlar, Türkiye ve Antalya ekonomisine ilişkin veriler paylaşan Çandır, Amerika, İsrail ikilisi ile İran arasında cereyan eden savaşın ekonomi üzerindeki etkilerine değindi.
Daha sonra ATB meslek komiteleri, kendi alanlarıyla ilgili bilgiler verip değerlendirmeler yaptı.
ATB Başkanı Ali Çandır, son dönemde okullarda meydana gelen silahlı saldırıları anımsatarak konuşmasına başladı, baş sağlığı diledi. 23 Nisan Egemenlik ve Çocuk bayramı kutlamalarından söz etti, ‘‘Cumhuriyetimizin kurucusu ulu önderimiz Gazi Mustafa Kemal Atatürk başta olmak üzere silah arkadaşlarını, aziz şehitlerimizi ve kahraman gazilerimizi saygı, minnet ve rahmetle anıyorum’’ dedi.
Başkan Çandır, savaşın ekonomi üzerindeki etkileri, Türkiye ve Antalya ekonomileri üzerine özetle şu değerlendirmeleri yaptı:
SAVAŞ, DÜNYA, TÜRKİYE VE ANTALYA
‘‘Şubat ayından bu yana devam eden İran, ABD ve İsrail eksenindeki çatışmalar; ne yazık ki binlerce masum insanın hayatını kaybettiği bir tabloyu beraberinde getirmektedir. Savaşın, abluka ve blokajların etkisiyle, belirsiz bir süre daha devam etme riski yüksektir.
İki aydır devam eden bu çatışmaların yalnızca petrol maliyetleri açısından dünya ekonomisine 238 milyar dolarlık bir yük getirdiği anlaşılmaktadır.
Petrol fiyatlarındaki artışlar, ekonomide zincirleme etkiler yaratır. Görünen o ki, savaş bugün sona erse dahi petrol piyasalarının eski dengesine dönmesi zaman alacaktır. Bu durum, dünya ekonomisinin kısa sürede toparlanmakta zorlanacağını, tarım ve turizm odaklı kentimiz ekonomisinin ise daha fazla etkileneceğini ortaya koymaktadır.
KREDİLER DAHA SINIRLI HALE GELEBİLİR
İş dünyamız açısından özsermaye yetersizliği ve krediye erişim ihtiyacı yapısal sorun olmaya devam ediyor. Mevcut koşullarda zaten pahalı ve erişimi zor olan kredilerin, daha da sınırlı hale gelmesi beklenmektedir. Turizm ve ihracat sektörlerine yönelik açıklanan 120 milyar TL’lik kredi paketi önemlidir, ihtiyacın çok daha yüksek olduğu da açıktır.
EN BÜYÜK DARBE TARIM SEKTÖRÜNE
Mevcut olaylardan en fazla olumsuz etkilenecek sektörlerin başında tarım gelmektedir. Gübre, yem, enerji ve lojistik başta olmak üzere tüm girdilerde hem tedarik zorlukları hem de ciddi maliyet artışları vardır. Üreticimizin maliyetlerini bire bir fiyatlara yansıtma imkânının bulunmaması, sorunu daha da derinleştirmektedir. Çünkü maliyet yapısındaki bu bozulma, üretim faaliyetlerimizi sürdürülemez hale getirmektedir.’’
OLUMLU VE OLUMSUZ GÖSTERGELER
Başkan Ali Çandır son ekonomi verilerine göre ‘‘savaşın olumsuz etkileri henüz tam anlamıyla hissedilmediğini, ancak öncü göstergelerin risk sinyalleri barındırdığını’’ söyledi, Antalya ekonomisi ile ilgili olumlu ve olumsuz göstergeleri şöyle sıraladı:
- Kurulan ve kapanan şirket sayılarında ülke ortalamasından daha olumsuz bir tabloyla karşı karşıyayız. Kurulan şirket sayısı ülkemizde artarken, kentimizde yüzde 8.5 azalmıştır. Kapanan şirket sayısı da ülkemiz geneline oranla yaklaşık 5 katı artmıştır.
- Protestolu senet tutarı ülkemizde yıllık yüzde 56 artarken, kentimizde bu artış yüzde 81’e ulaşmıştır. Karşılıksız çek tutarı da ülke genelinde yüzde 175 artarken, kentimizde yüzde 300 gibi çok daha yüksek bir artış göstermiştir.
- Ticaret hacminin önemli öncü göstergelerinden biri olan çekle işlem hacmi, ülkemizde yıllık yüzde 88 artarken, kentimizde yüzde 130 artmıştır.
- Toplam kredi kullanımındaki artış ülkemiz genelinde yüzde 45, kentimizde yüzde 58 olmuştur. Ticari krediler ülkemizde yüzde 45, kentimizde yüzde 63 artmıştır. Tarımsal krediler ise ülkemizde yüzde 41 artarken kentimizde yüzde 39 artmıştır.
- Toplam ihracat, yılın ilk üç ayında ülke genelinde yıllık yüzde 1.6 azalırken, kentimizde yüzde 12 artmıştır. Aylık bazda sınırlı bir gerileme görülse de yıllık artışın devam etmesi önemlidir. Tarımsal ihracatta ülke genelinde yüzde 2.4 azalırken, kentimizde yüzde 15’lik bir artış söz konusudur.
SAHİL GÜNEŞ, YAYLALAR YAĞIŞ BEKLİYOR
Çandır’ın konuşmasından sonra ATB Meslek Komiteleri sözcüleri, kendi alanlarıyla ilgili durumu değerlendirdi, sorunları dile getirdi.
TAHIL: Tahılda yılın yağışlı geçmesi nedeniyle rekor üretim beklendiği, ancak nakliye ve ambalajda büyük sıkıntı olduğu belirtildi. Örnek olarak ‘‘Mazot belimizi büküyor. Çuval fiyatları bir ayda yüzde yüz zamlandı’’ denildi.
En ilginç husus, bu dönemdeki yağışlar ile ürün kalitesi oldu. Bir üye sahil kesimlerinde şimdiden sonra yağmazsa iyi ürün alınacağını söyledi. Bir başkası yaylalarda 15 Mayıs’a kadar yağarsa verimin artacağını belirtti. ‘‘Kıyılar güneş, yaylalar yağış bekliyor’’ esprisi pyapıldı.
ET VE SÜT: Sözcü, et fiyatlarında Kurban Bayramı’na kadar bir değişim beklenmediğini, ‘‘bayram sonrasındaki fiyatların kurbandaki hareketliliğe bağlı olduğunu, hareketli geçerse (satış çok olursa) fiyatların artacağını, zayıf geçerse aynı seyirde kalacağını’’ söyledi.
Süt konusunda yem sorunu yine öne çıktı, fabrikaların iyi süte iyi para verdiği, ancak Et ve Süt Kurumu’nun tereyağı ithalatına başlaması, bir olumsuzluk olarak dile getirildi.
YAŞ SEBZE-MEYVE: Aşırı yağışlı geçen 30-40 günlük sürenin taze sebze üretimini olumsuz etkilediği, bunun da ihracatı aksatarak dışarıda pazar kaybına yol açtığı belirtildi. Durum şöyle özetlendi: ‘‘İhracat durdu, depolar kapalı…’’
AROMATİK BİTKİLER: Yağışlar nedeniyle üretimde önemli artış beklendiğini belirten sözcü, ‘‘Geçen yıl kuraklık nedeniyle ürün yoktu. Fiyatlar çok yükseldi, mal bulamadık, dışarıda pazar kaybettik. Bu yıl yağışlar iyi. Çok da kekik ekimi olmuş’’ dedi, bu durumun fiyatlara etkisindeki belirsizliğe dikkati çekti.
Haber: MUSTAFA KAZIM AYDIN
mustaydn@gmail.com
